Jeannine Sok: Ontgroening in de horeca

Column: Jeannine Sok is eigenaar van Gastologie.nl en een toonaangevende expert op het gebied van gastvrijheid. Vanuit Gastologie traint en coacht zij organisaties in professionele gastvrijheid. Ook is zij host bij de podcast De Stamtafel over gastgedrag en wat echte aandacht betekent in gastvrijheid.

Mijn oog bleef hangen aan een woord uit een recent onderzoek van UWV: ontgroening in de horeca. Ik moest glimlachen. Even dacht ik aan gele paprikapoeder, een plintenladdertje of een andere klassieker uit de keuken. Maar UWV bedoelde natuurlijk iets anders: het aantal jongeren in de bevolking neemt af en dus ook het aantal jongeren op de arbeidsmarkt.

Voor de horeca is dat geen klein detail. De sector leunt al jaren stevig op scholieren en studenten. Bijna 60 procent van de horecamedewerkers is tussen de 15 en 25 jaar. Als die groep kleiner wordt, heeft dat gevolgen. Minder jonge mensen betekent minder instroom. Minder instroom betekent meer druk op roosters, teams en ondernemers. Maar de vraag is: kijken we wel breed genoeg?

Onlangs sprak ik een hotelmanager die midden in een sollicitatieprocedure zat. Zijn HR-medewerker, jong en net afgestudeerd, hield de brief van een 53-jarige kandidaat apart. “Nee, die is veel te oud hoor…”

Jammer. Want misschien lag daar juist een uitstekende vakman op tafel. Een ervaren gastheer. Iemand die niet alleen achter de receptie kan staan, maar ook nieuwe collega’s kan begeleiden, verhalen kan vertellen, gasten kan lezen en rust kan brengen in een team. Misschien geen klassieke kandidaat voor één functie, maar wel iemand die op meerdere plekken waarde toevoegt.

Daar zit volgens mij een belangrijke sleutel. In een tijd waarin de groene blaadjes schaarser worden, moeten we vakmanschap opnieuw leren waarderen. Niet alleen kijken naar leeftijd, snelheid of beschikbaarheid, maar naar ervaring, houding en gevoel voor gastvrijheid. Een goed team bestaat niet alleen uit jonge energie, maar ook uit mensen die weten hoe het vak werkt.

Die vaste kern is onmisbaar. Zij nemen nieuwe medewerkers mee in het gastvrijheidsproces. Zij laten zien hoe je een gast ontvangt, hoe je spanning herkent, hoe je schakelt tussen haast, aandacht en humor. Ik hoorde het laatst ook van een eigenaar die net een nieuw hotel had geopend. “We hebben het team rond, maar ik ben toch nog op zoek naar meer echte vakmensen.”

Gastvrijheid is namelijk een serieus vak. Je kunt het leren, maar niet alleen uit een handboek. Je leert het vooral door te kijken, te doen en gecorrigeerd te worden door iemand die het zelf beheerst. Ik noem dat graag de empathische scan. Een ervaren kracht ziet vaak al bij binnenkomst wat een gast nodig heeft. Is iemand gehaast, zoekend, onzeker, boos of juist in feeststemming? Daar reageer je niet met een standaardzin op, maar met gevoel.

Dat kun je een jongere medewerker leren. Mits je daar tijd voor maakt. Mits er een goede leermeester is. En mits het inwerkprogramma meer is dan een map, een inlogcode en “loop maar even mee”.

Een warm welkom begint niet bij de gast, maar bij de medewerker. Stuur desnoods vóór de eerste werkdag een doosje chocolaatjes. Niet omdat dat het personeelstekort oplost, maar omdat het iets zegt. We zijn blij dat je er bent. We hebben aandacht voor jou. En precies die aandacht verwachten we straks ook van jou richting onze gasten.

Gelukkig is dat in veel hotels goed geregeld. Maar er liggen ook nog genoeg kansen. Leer mensen het vak. Geef ze perspectief. Beloon ze fatsoenlijk. Laat ze voelen dat ze onderdeel zijn van iets moois.

Want als er minder jongeren beschikbaar zijn, wordt het nog belangrijker om de mensen die je hebt te boeien en te binden. Dat vraagt om talentontwikkeling, om goede begeleiding en om aandacht voor employability. Een eigen academie kan daarbij helpen, net als trainingen van leveranciers of professionele opleiders. Maar de basis blijft hetzelfde: zorg dat medewerkers trots zijn op hun werk.

Die trots werkt door. Naar gasten, naar collega’s, naar vrienden en familie. Daarom is het hoog tijd voor het positieve verhaal. Werken in de horeca is geen tussenstation of bijbaan zonder betekenis. Het is een vak. Een prachtig vak zelfs.

En wie dat vak goed verstaat, is nooit te oud.